انواع ال ای دی (LED)

معرفی :
LEDها همه جا هستند. داخل تلفن همراهمون ، ماشینمون و حتی خانه‌هامون. هر زمانی که یک لامپ الکتریکی روشن میشه به احتمال زیاد یک LED در پشت آن روشن شده است. LEDها تنوع زیادی در اندازه، شکل و رنگ دارند ولی همه‌ی آن‌ها برای یک کار تولید شده‌اند. فرقی نمیکنه کجا از آن‌ها استفاده بشه، همیشه باعث بهتر شدن پروژه‌ها میشن حتی در پروژه‌های عجیب و خاص.
ابتدا بیایید ببینیم دقیقا این LED که همه درباره آن حرف می‌زنند چیست؟!
LEDها در واقع نوعی از دیودها هستند که انرژی الکتریکی را به نور تبدیل می‌کنند.
LED مخفف Light Emitting Diode به معنای «دیود نشر دهنده نور» است و در شکل زیر شباهت بین نماد LED و دیود را می‌بینید.

LEDها شبیه لامپ‌های رشته بسیار کوچک هستند. ولی LEDها انرژی کمتری مصرف می‌کنند . همینطور بازده انرژی بیشتر دارند و برعکس لامپ‌های رشته‌ای تمایلی به گرم شدن ندارند به همین دلیل LEDها برای استفاده در تلفن‌های همراه و وسایل با انرژی پایین، عالی و ایده‌آل هستند. البته به این معنی نیست که آنها در محصولات با توان بالا استفاده نمی‌شوند. LEDهای با توان بالا را می‌توان در وسایل نورپردازی، چراغ‌های روشنایی و حتی چراغ‌های ماشین‌ها دید.

چگونه از LEDها استفاده کنیم :

  • قطب ها

در الکترونیک قطبیت نشان می‌دهند که یک جز مدار متقارن است یا نه !

LEDها ، فرای دیودها، تنها اجازه می‌دهند که جریان از یک سو حرکت کند و وقتی که جریانی نباشد، نوری هم نیست. و البته خوشحال می‌شوید بدانید که برعکس قرار دادن LED باعث سوختن آن نمی‌شود و با این کار LED فقط کار نمی‌کند.

به سمت مثبت LED، آند گفته می‌شود که با پایه بلندتر نشان داده می‌شود. به سمت منفی LED، کاتد گفته می شود که با پایه کوتاه‌تر نشان داده شده است. جریان از سمت آند به کاتد حرکت می‌کند و برعکس جریان نمی‌کند. یک LED برعکس می‌تواند عملکرد کل مدار را مختل و خراب کند چون جریان را عبور نمی‌دهد. پس اگر قرار دادن یک LED باعث قطع شدن مدار شد، نترسید و فقط LED را برعکس کنید.

  • جریان بیشتر نور بیشتر

روشنایی یک LED رابطه مستقیمی با میزان جریانی که از آن می‌گذرد، دارد. این نشان دهنده دو چیز است. اول آنکه LEDهای بسیار روشن خیلی سریع باتری را خالی می‌کنند که دلیلش این است که روشنایی بیشتر یعنی مصرف بیشتر از انرژی است. مورد دوم این است که شما می‌توانید با استفاده از جریان، میزان روشنایی را کنترل کنید.

  • قدرت بسیار زیاد

زمانی که یک LED را مستقیم به منبع جریان وصل کنید، LED سعی می‌کند بیشترین توانی را که می‌تواند از منبع جریان بکشد که این باعث می‌شود LED خودش را نابود کند و بسوزد. به همین دلیل محدود کردن و کنترل کردن جریانی که از LED عبور می‌کند، اهمیت دارد. برای این کار از مقاومت‌ها استفاده می‌کنیم. مقاومت‌ها جریان عبوری از مدار را محدود می‌کنند و از LEDها در برابر جریان کشی بالا محافظت می‌کنند. برای بدست آوردن بهترین اندازه مقاومت، باید کمی محاسبه ریاضی انجام دهیم.

LEDها بدون ریاضی:

قبل از اینکه بخواهیم درباره دیتاشیت و محاسبات ریاضی صحبت کنیم بیایید LEDها را خیلی ساده بررسی کنیم. برای آنکه یک مدار ساده با LEDها بسازیم یه سک باتری، مقاومت و البته یک LED نیاز داریم. از باتری به عنواع منبع انرژی استفاده می‌کنیم چون هم در دسترس هستند و هم اینکه نمی‌توانند مقدار خطرناکی جریان تولید کنند.

نمونه زیر نمونه‌ای ساده از یک مدار LED است و فقط کافی است باتری ومقاومت و LED را در یک راستا به شکل زیر به هم وصل کنید.

یک مقاومت خوب برای اکثر LEDها مقاومت ۳۳۰ اهم (نارنجی – نارنجی – قهوه ای) است. برای اطلاعات بیشتر می‌توانید بخش آخر را مطالعه کنید ولی اینجا بخش بدون ریاضی است پس فقط مقاومت را در مدار قرار بدید و ببینید چه اتفاقی می افتد!

آزمایش و خطا :

نکته جالب درباره مقاومت‌ها این است که آن‌ها انرژی اضافی را به شکل حرارت درمی‌آوردند پس اگر مقاومتی دارید که خیلی گرم می‌شود بهتر است آن را با یک مقاومت کوچک‌تر عوض کنید و این را هم در نظر بگیرید که مقاومت کوچکتر خطر و ریسک سوختن LED را بالا می‌برد. اگر تعدادی مقاومت و LED دارید شروع به بازی با آن‌ها کنید و ببینید چه اتفاقی می‌افتد، بعد نتایج خود را با چارت زیر مقایسه کنید.

استفاده از باتری سکه ای :

یکی دیگر از راه‌های روشن کردن یک LED این است که آن را خیلی راحت به یک باتری سکه‌ای وصل کنید. چون که باتری‌های سکه‌ای نمی‌توانند جریان کافی برای آسیب زدن به  LED را تولید کنند، می‌توانید LED را مستقیم به باتری وصل کنید.

حالا فقط کافی است باتری را بین دو پایه LED قرار دهید فقط دقت کنید که پایه بلندتر LED را به سمت مثبت باتری که معمولا با علامت + مشخص شده است وصل کنید و LED را در جای خود محکم کنید.

البته که اگر نتوانستید بهترین نتیجه را بگیرید همیشه می‌توانید با آزمون و خطا به نتایج دلخواه خود برسید. همچینین می‌توانید دست به محاسبه بزنید و بهترین مقدار مقاومت مورد نیاز را محاسبه کنید اما قبل از آن باید بهترین مقدار جریان را محاسبه کنید و به دست بیاورید. برای این کار بهتر است به دیتاشیت مراجعه کنید.

اطلاعات بیشتر :

بهتر است که LEDها را همین طور داخل مدار قرار ندهیم و درباره آن‌ها مطالعه کنیم و بهترین منبع مطالعه دیتاشیت آن LED است. برای مثال ما در اینجا دیتاشیت LED پایه ۵mm را بررسی کرده‌ایم.

جریان LED :

اولین چیزی که در دیتاشیت به چشم می‌خورد جدول زیر است اما خب یعنی چی ؟!

سطر اول جدول درباره این می‌گوید که LED شما چقدر می‌تواند جریان از خود عبور بدهد بدون اینکه مشکلی برای آن پیش بیاید. در این مورد، شما می‌توانید جریان ۲۰mA یا کمتر را با آن بدهید و مشخص است که روشن‌ترین و درخشان‌ترین حالت آن در ۲۰mA است.

سطر دوم درباره تحمل LED صحبت می‌کند به این معنی که LED می‌تواند تا جریان ۳۰mA را برای مدت کوتاهی بدون اینکه بسوزد از خود عبور بدهد. در ردیف سوم هم مقدار جریان پیشنهادی شرکت سازنده را می‌بینید که اعداد خوبی برای محاسبه مقدار مقاومت مورد نیاز هستند.

بقیه ردیف‌ها اهمیت چندانی برای این مقاله ندارند ولی به صورت خلاصه درباره توان LED و دمای آن در جریان‌های مختلف صحبت می‌کنند.

مهمترین موارد برای سالم نگه داشتن LEDها دامنه پیشنهادی ولتاژ و جریان آن‌ها است.

ولتاژ LED :

یکی دیگر از جدول‌های مورد نیاز دیتاشیت جدول زیر است.

جدول مفید کوچولو! ردیف اول درباره ولتاژ مورد نیاز LED صحبت می‌کند. این عدد در هنگام استفاده از LEDها بسیار کاربرد دارد مخصوصا زمانی که با بیشتر از یک LED سروکار داشته باشید که به یک منبع تغذیه وصل شده باشند چون مجموع ولتاژ مورد نیاز LEDها نباید از ولتاژ ورودی بیشتر باشد.

طول موج LED :

ردیف دوم جدول بالا درباره طول موج نور پخش شده از LED می‌گوید. طول موج را می‌توان روش دقیقی برای توضیح اینکه نور چه رنگی است استفاده کرد. این سطر دارای دو مقدار بیشترین و کمترین است که درمورد لامپ اعداد ۶۲۰ تا ۶۲۵ نشان دهنده ابتدای طیف رنگ قرمز(۶۲۰ تا ۷۵۰) است.

روشنایی LED :

آخرین ردیف هم درباره شدت روشنایی LEDها است که با واحد میلی کاندلا اندازه گرفته می‌شود و نشان می‌دهد که یک LED چقدر روشن است که درمورد لامپ ما ۲۰۰ میلی کاندلا است که به این معنی که می‌تواند باعث توجه شود ولی آنقدر زیاد نیست که مثل چراغ روشن باشد.

زاویه دید (تابش) :

مورد بعدی در دیتاشیت این شکل پنکه مانند است که نشان دهنده زاویه دید LED است.

LEDهای مختلف از لنزها و انعکاس‌دهنده‌های گوناگونی استفاده می‌کنند که می‌توانند نور را در یک نقطه جمع و یا نور را پخش کنند. برای مثال بعضی چراغ‌های روشنایی فوتون‌ها در هر جهت پخش می‌کنند و بعضی آنقدر مستقیم این کار را انجام می‌دهند که اگر از روبه رو به آن‌ها نگاه نکنیم نمی‌توانیم متوجه روشن بودن آن‌ها شویم. برای خواندن نمودار تصور کنید در زیر آن ایستاده اید. حال پره‌ها نشان‌دهنده زاویه دید است و خط‌های دایره‌ای نشان‌دهنده شدت روشنایی هستند. این LED از زاویه دید تنگی برخوردار است به طوری که در شدت ۱۰۰ درصد دایره ۰ درجه را قطع می‌کند که نشانده دهنده نور مستقیم است. برای بدست آوردن دید ۵۰ درصدی باید شدت نور را ۵۰ درصد کاهش دهیم که برای این LED زاویه دید ۵۰ درصدی در حدود ۲۰ درجه است.

ابعاد :

و در آخر طراحی مکانیکی. تصویر فوق شامل همه اندازه‌هایی که ممکن است شما به آن‌ها نیاز پیدا کنید، است. نکته جالب در مورد LEDها که شاید متوجه آن شده باشید وجود بخش کوچکی در زیر آن است که معمولا بزرگتر از قسمت بالایی آن است. برای اندازه LEDها را در جایی قرار دهید حتما به ابعاد آن نیاز پیدا خواهید کرد.

انواع LED ها :

حالا که با مفاهیم پایه LEDها آشنا شدید وقت آن رسیده است که با انواع LEDها آشنا شوید.

شاید بعضی از LEDها را دیده باشید و حتی با آن‌ها کار کرده باشید ولی بعید می‌دانم با همه‌ی آن‌ها آشنایی داشته باشید.

RGB LED :

LEDهای RGB (Red – Green – Blue یا قرمز – سبز – زرد) در واقع سه LED هستند در داخل یکی! ولی به این معنی نیست که فقط می‌توانند سه رنگ درست کنند. چون قرمز، سبز و آبی رنگ‌های اصلی هستند و با کنترل آن‌ها می توانید هر رنگی در رنگین کمان را بسازید.

بیشتر RGB LED ها دارای چهار پایه هستند: یکی برای هر رنگ و یک پایه مشترک. معمولا پایه مشترک آند و باقی کاتد هستند.

LEDهای مدار مشترک (Integrated Ciruits):

Cycling LED:

برخی از LEDها باهوش‌تر از بقیشون هستند! برای مثال cycling LED ها.

داخل این LEDها یک IC است که به LED اجازه می‌دهد چشمک بزند بدون هیچ کنترلی از خارج. در زیر یک نمای نزدیک از این نوع LEDها را می‌بینید.

خیلی ساده روشنش کن و تماشا کن. این LEDها برای جاهایی که یک مقدار اکت بیشتر می‌خواهند ولی اتاقی برای کنترل آن ندارند، مناسب است. حتی RGB LEDهای وجود دارند که بین هزاران رنگ تغییر میکنند.

Addressable LED:

نوعی دیگر از LEDها که می‌توانند به صورت جداگانه کنترل شوند. از تراشه‌های مختلفی برای کنترل LEDهای مجزا که کنار هم قرار گرفته شده‌اند استفاده می‌شود مثل WS2812 ، APA102 ، UCS1903

در تصویر زیر قطعه بزرگ مربع مانند یک IC از نوع WS2812 است .

Built-In Resistor:

یک LED جادویی. این LED داخل خود یک مدار کوچک محدود کننده مقاومتی دارد. اگر در تصویر زیر با دقت مشاهده کنید، قطعه مشکی رنگ، یک IC محدود کننده است که برای محدود کردن مجریان LED در آنجا قرار گرفته است.

بنابراین با خیال راحت بدون ترس از سوختن LED آن را منبع تغذیه وصل کنید .

SMD LED:

LEDهای SMD بیشتر یک نوع خاص از LEDها نیستند بلکه بیشتر شبیه یک پکیج هستند. وسایل الکترونیکی روز به روز کوچکتر می‌شوند. وسایل SMD که مخفف Surface Mount Device در واقع مدل کوچک شده نسخه‌های اصلی خودشان هستند .

در تصویر زیر یک نگاه نزدیک به WS2812B addressable LED که در یک پکیچ کوچک شده ۵۰۵۰ جمع شده داریم.

SMD LED ها در اندازه‌های مختلفی از خیلی بزرگ تا کوچکتر از یک دانه برنج، درست می‌شوند. SMDها پایه‌های بسیار کوچکی دارند که باعث می‌شود کار کردن با آن‌ها بسیار سخت باشد.

SMDها کار را برای آنکه بتوان تعداد زیادی LED را در یک ماشین و یا برد قرار داد آسان کرده است البته که واضح است کار لحیم این قطعات با ماشین آلات پیشرفته انجام می‌شود نه با دست!

High Power:

High-Power LEDها از کارخانه‌هایی مثل Luxeon و CREE به شکل دیوانه واری روشن هستند. این‌ها از پرنورترین لامپ‌ها هم پرنورتر هستند!

به طور کلی، به LEDهای که بیشتر از ۱W انرژی مصرف می‌کنند High-Power LED می‌گویند. این‌ها LED هایی هستند که از آن‌ها می‌توان به عنواع وسایل روشنایی استفاده کرد. قرار گذاشتن تعدادی از آن‌ها کنار هم می‌تواند در وسایل روشنایی و یا چراغ جلوی ماشین‌ها استفاده کرد.

این LEDها با توجه توان بالایی که برای تولید نور دارند بسیار داغ می‌شوند که برای جلوگیری از این کار از هیتسینگ‌ها استفاده می‌شود. هیتسینگ‌ها به طور کلی از قطعه‌ای فلزی که رسانای گرما است تشکیل شده‌اند که وظیفه آن انتقال بیشتر گرما تلف شده به هوای اطراف و خنک کردن قطعه است.

در عکس زیر نمونه استفاده از هیتسینگ را می‌بینید

High-Power LED ها می‌توانند گرمای اتلافی زیادی تولید کنند که اگر نتوان آن را خنک کرد، نه تنها می‌تواند به خود آن‌ها آسیب بزند بلکه می‌تواند باعث آسیب رسیدن به قطعات اطراف نیز بشود. با همه این حرف‌ها باز هم این LEDها از لامپ‌های رشته‌ای به صرفه تر هستند. برای کنترل بیشتر روی دما LED ها می‌توان از جریان استفاده کرد.

Special LED:

LEDهایی وجود دارند که نوری با طول موج خاصی از خود پخش می‌کنند و گاهی هم آن نور در منطقه مرئی قرار ندارد. برای مثال شما احتمالا LEDهای مادون قرمز (infrared) را هر روز می‌بینید. از آن‌ها در کنترل تلویزیون‌ها برای فرستان اطلاعات با استفاده از نور نامرئی استفاده می‌شود. شکل ظاهری آن‌ها معمولا شبیه LEDهای معمولی است بنابراین نمی‌توان آن‌ها را از روی ظاهر با LEDهای معمولی تشخیص داد.

در آن سوی طیف نوری شما همچنین می‌توانید LEDهای فرابنفش (ultraciolet) را داشته باشید. از آن‌ها برای ضدعفونی کردن سطح زمین هم استفاده می‌شود چون بسیاری از باکتری‌ها در برابر نور فرابنفش حساس هستند.

همچنین از آن‌ها برای تشخیص تقلبی بودن مواردی مثل اسکناس، کارت اعتباری، مدارک و … استفاده می‌شود. لطفا هنگام استفاده از این نوع LEDها مراقب چشمان خود باشید.

بررسی دقیق تر :

اگه پس از مطالعه مطالب بالا باز هم به دنبال مطالب بیشتر هستید، نگران نباشید ما باز هم برای شما مطلب داریم.

ما تا اینجا به این جمله که LEDها نوعی از دیودها هستند راضی شدیم ولی بگذارید مقداری دقیق‌تر بررسی کنیم :

چیزی که ما از آن به عنوان LED نام می‌بریم یک LED و بسته بندی با هم است ولی خود LED به تنهایی چیپ بسیار کوچکی متشکل از مواد نیمه هادی است که به همراه یکسری ناخالصی تونایی عبور جریان از خود را دارد. زمانی که جریان به یک نیمه هادی می‌رسد از یک طرف آن به مرز طرف دیگر پرش می‌کند و در این فرآیند انرژی تولید می‌شود. در بیشتر دیود ها این انرژی به شکل گرما تولید می‌شود ولی در LEDها این انرژی به شکل نور ظاهر می‌شود.

طول موج نور و رنگ LED به نوع نیمه هادی‌ای که دیود را می‌سازد بستگی دارد. بخاطر اینکه ساختار انرژی نیمه هادی‌ها با هم متفاوت است،  فوتون‌ها را با فرکانس‌های مختلفی آزاد می‌کنند.

در پایین می‌توانید یک جدول از LEDهای معمولی بر اساس طول موج و نیمه هادی‌ها را مشاهده کنید :

درحالی که طول موج نور به شکاف باند نیمه هادی بستگی دارد، شدت آن به میزان توان منتقل شده از طریق دیود بستگی دارد.

ما مقداری درباره شدت نور در بخش‌های قبلی صحبت کردیم ولی در این بخش می‌خواهیم بیشتر درباره شدت نور صحبت کنیم و کمی روشنایی اعداد را بررسی می‌کنیم !

به واحد اندازه‌گیری شدت نور کاندلا می‌گویند. در بخش‌های قبل درباره شدت روشنایی یک LED ساده صحبت کردیم و دیدیم که شدت روشنایی آن‌ها در محدوده میلی کاندلا است. نکته جالب درباره این واحد اندازه گیری این است که در واقع برای اندازه گیری مقدار انرژی نور است ولی در واقعیت روشنایی را می‌سنجد. این واحد از گرفتن قدرت ساطع شده در یک جهت خاص و وزن آن در عدد متوسط عملکرد درخشندگی نور حاصل می‌شود. چشم انسان نسبت به بعضی از طول موج‌های نور حساس‌تر از بقیه است و عملکرد درخشندگی نور یک مدل استاندارد براساس این حساسیت است.

شدت نور LEDها می‌تواند محدوده‌ای بین ده‌ها تا ده‌ها هزار میلی کاندلا را شامل شود. شدت نور لامپ تلوزیون‌ها چیزی در حدود ۱۰۰ کاندلا است با این حال شدت نور یک چراغ خوب باید در حدود ۲۰۰۰۰ mcd است. نگاه کردن مستقیم به هر چیزی درخشنده‌تر و روشن‌تر از چند هزار میلی کاندلا می‌تواند آسیب رسان باشد.

محاسبه ولتاژ عبوری :

اگر یادتان باشد زمانی که درباره دیتاشیت صحبت می‌کردیم به ولتاژ عبوری اشاراتی داشتیم ولی گفتیم که مجموع ولتاژ LEDها نمی‌تواند از ولتاژ ورودی بیشتر باشد. دلیل این موضوع این است که قطعات موجود در مدار، ولتاژ را بین خود تقسیم می‌کنند و مقدار ولتاژ هر بخش همان مقداری است که در دسترس آن‌ها است. به این فرآیند قانون کیرشهوف می‌گویند. بنابراین اگر شما ولتاژ ورودی ۵ ولت داشته باشید و بخواهید از LEDهای با ولتاژ ۲.۴ ولت استفاده کنید آن وقت بیشتر از دوتا از این LEDها نمی‌توانید بطور همزمان در مدار قرار دهید.

قانون کیرشهوف همچنین درباره بدست آوردن ولتاژ قطعات دیگر از روی باقی قطعات نیز حرف‌هایی برای گفتن دارد. برای مثال در همان مثال قبل که ما یک ولتاژ ورودی ۵ ولتی داشتیم و دوتا LED 2.4ولتی نیز قرار دارند. حال ما برای اینکه جریان را محدود کنیم میخواهیم از مقاومت استفاده کنیم .درسته؟ چطور می‌توان ولتاژ عبوری از مقاومت را بدست آورد؟

۵ (System Voltage) = 2.4 (LED 1) + 2.4 (LED 2) + Resistor

۵ = ۴.۸ + Resistor

Resistor = 5 – ۴.۸

Resistor = 0.2

پس ولتاژ عبوری از مقاومت ۰.۲ ولت است. محاسبات مربوط به تقسیم ولتاژ همیشه ساده نیست اما این مثال به شما اهمیت موضوع تقسیم ولتاژ را نشان می‌دهد. شما همچنین می‌توانید از عدد ولتاژ به دست آمده از قانون کیرشهوف استفاده کنید و با توجه به قانون اُهم جریان گذرنده از قطعات را محاسبه کنید.

محاسبه مقاومت محدود کننده جریان :

اگر می‌خواهید دقیقا درباره اندازه گیری مقاومت محدود کننده جریان سری با LED مطالعه کنید به مقالات تخصصی درباره این موضوع مراجعه کنید و در اینجا فقط به فرمول زیر اشاره کردیم.

باتری ربات ها

باتری چیست؟

چه کسی است که نداند باتری چیست؟ وقتی که باتری ها همه جا هستند؛ در ساعت دیواری، ساعت مچی، ماشین حساب، تلفن همراه، چراغ قوه، ماشین، موتورسیکلت و بسیاری وسایل برقی که می‌توانید تصور کنید، از جمله ربات ها.
در پاسخ به سوال بالا، باتری وسیله‌ای است که انرژی شیمیایی را به انرژی الکتریکی تبدیل می‌کند. چون اکثر ربات‌های ما از باتری استفاده می‌کنند، پس لازم است برای درک باتری و انواع مختلف باتری وقت بگذاریم. بعداً خواهیم دید که کدام باتری‌ها مناسب ربات ها هستند.

نحوه کار باتری‌ها

به زبان ساده، باتری‌ها ظروف شیمیایی هستند. واکنش الکتروشیمیایی داخل مواد شیمیایی این ظرف ها، الکترون تولید می‌کند و جریان یافتن این الکترون‌ها از یک پایانه به پایانه دیگر، منجر به جریان الکتریسیته می‌شود. واکنش الکترون‌های از بین رفته را اکسیداسیون و جذب الکترون‌ها را کاهش می‌گویند.

حالا بیایید وارد جزئیات شویم و به مفاهیم پایه‌ای باتری پی ببریم.

باتری‌های معمولی دارای دو پایانه یا ترمینال هستند. پایانه با علامت (+) معمولا با نام مثبت یا کاتد شناخته می‌شود و پایانه با علامت () به عنوان منفی یا آند شناخته می‌شود (با این حال پیشنهاد می‌کنم از استفاده از کاتد و آند خودداری کنید و به آنها پایانه‌های مثبت یا منفی بگویید) این دو قسمت باتری، در واقع همان الکترودها هستند و از نظر فیزیکی توسط جدا کننده‌ای به نام الکترولیت جدا می‌شوند.

وقتی که مدار، این دو پایانه را به هم متصل می‌کند، واکنش اکسیداسیون در پایانه منفی که الکترون آزاد می‌کند، اتفاق می‌افتد. در پایانه دیگر واکنش کاهش اتفاق می‌افتد که الکترون‌هایی را که از پایانه منفی آزاد می‌شوند، جذب می‌کند. این جریان الکترون‌ها از پایانه منفی به پایانه مثبت منجر به جریان برق (DC) می‌شود.

کل فرآیند در یک محفظه انجام می‌شود که به عنوان سلول شناخته می‌شود. اگر دو یا چند سلول از نظر الکتریکی به هم متصل شده باشند، فقط در این صورت است که به آن باتری گفته می‌شود. اما معمول است که در جهان فقط به یک سلول باتری می‌گویند و ما هم در اینجا برای جلوگیری از سردرگمی از باتری استفاده می‌کنیم. مثلا یک سلول ۱.۵ ولت AAA ، فقط یک سلول است، اما معمولا به آن باتری گفته می‌شود.

پارامترهای عملکرد باتری

هر باتری برای انجام یک کار خاص طراحی شده است و هیچ باتری نمی‌تواند تمام نیازهای ربات شما را برآورده کند (این جمله را گوشواره گوشتان کنید). باتری‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که دارای توان بالا، یا انرژی زیاد باشند و به ندرت باتری‌هایی برای دوام و ماندگاری بالا ساخته می‌شوند. من چند اصطلاح را بیان می‌کنم که می‌توانند به شما در تصمیم گیری برای انتخاب باتری مناسب برای ربات کمک کنند.

ولتاژ پایانه:

ولتاژ بین پایانه‌های باتری را ولتاژ پایانه می‌نامند که با ولت اندازه گیری می‌شود. معمولا یک سلول، ولتاژی از ۱ تا ۲ ولت دارد (اگر دانشمندان از گاز فلورین با پتانسیل کاهش ۲.۸۷ و فلز لیتیوم با -۳.۰۵ برای گرفتن ۵.۹۲ ولت استفاده کنند، چه می‌شود؟ فقط یک خیال پردازی …) . با اتصال چندین باتری (در واقع سلول) به صورت سری، ولتاژ بالاتری را می‌توان به دست آورد.

ولتاژ مدار باز:

وقتی باتری نه در حال شارژ است و نه خالی شدن، در این هنگام ولتاژ پایانه به عنوان ولتاژ مدار باز شناخته می‌شود.

منحنی ولتاژ:

منحنی ولتاژ یک باتری افت ولتاژ پیشرونده را هنگام تخلیه نشان می‌دهد.

منحنی تخلیه:

باتری‌ها معمولا تمایل دارند هنگام کار از لحاظ ولتاژ افت کنند. تعداد کمی از باتری‌ها ولتاژ اولیه خود را تا زمان تخلیه کامل حفظ می‌کنند. این تخلیه در ولتاژ به صورت نموداری در برابر زمان نشان داده می‌شود. هر چه منحنی صاف‌تر باشد، باتری بهتر است؛ اکثر باتری‌های قدیمی دارای تخلیه شیب‌دار بودند و باتری‌های جدیدتر البته صاحب برند معتبر، منحنی تخلیه صاف دارند. خیلی بعید است بتوانید برای یک باتری قلمی عادی که از بازار می خرید، خصوصاً در ایران انتظار دریافت منحنی باتری داشته باشید. چرا که اغلب فروشندگان قطعات تخصصی متاسفانه و با ابراز ناراحتی زیاد از این مساله، سواد و تخصص کافی در ارائه اطلاعات فنی محصول خود را ندارند! غیر از این مورد تولید کننده هم ممکن است برای یک باتری با کاربرد ساده مثلاً اسباب بازی و مشابه آن منحنی ارائه ندهد. اما در لوازم حساس تر مثلاً یک ربات پرنده، یک دستگاه نظامی خرید باتری خیلی شوخی به نظر نمی رسد.

ظرفیت ذخیره سازی:

مقدار جریانی است که باتری می‌تواند در واحد زمان تأمین کند که با آمپر-ساعت اندازه‌گیری می‌شود (برای باتری‌ها معمولاً میلی آمپر ساعت است). مثلا اگر باتری ۲۰۰۰ میلی آمپر ساعت است، یعنی باتری می‌تواند ۲ آمپر یا ۲۰۰۰ میلی آمپر جریان را برای مدت یک ساعت تأمین کند. اگر ربات فقط ۱۰۰۰ میلی آمپر جریان مصرف می‌کند، باتری شما ۲ ساعت کار می‌کند. حالا دیگر باید تفاوت بین mA و mAh را بدانید و متوجه شده باشید که در مقایسه باتری ها با یکدیگر آمپر ساعت از آمپر تنها خیلی مهم تر است. معمولاً روی تمام باتری‌ها عدد میلی آمپر نوشته شده. با اتصال موازی باتری‌ها (در واقع سلول‌ها) می‌توان جریان خروجی بالاتر را بدست آورد.

C-rate:

این مورد برای یک طراح ربات خیلی مهم نیست، اما خُب … C-rate میزان شارژ و دشارژ باتری است که با توجه به ظرفیت ذخیره سازی آن که معمولا mAh یا Ah است، بیان می‌شود. ۱C به معنای تخلیه کل انرژی ذخیره شده در ۱ ساعت است و ۰.۵C به معنای تخلیه کل انرژی در ۲ ساعت است. مثلاً، یک باتری با ۱.۵ میلی آمپر ساعت، در صورت تخلیه با ۱C ، جریان ۱۵۰۰ میلی آمپر، برای یک ساعت می‌دهد. اگر همان باتری ۰.۵C باشد، ۷۵۰ میلی آمپر در ۲ ساعت تخلیه می‌شود. معمولا اکثر باتری‌ها ۱C هستند.

چگالی انرژی:

مقدار انرژی ذخیره شده در باتری در واحد حجم است.

توان:

مقدار توان باتری در واحد حجم است که با وات بر متر مکعب اندازه گیری می‌شود.

تعداد دوره:

به تعداد دفعاتی گفته می‌شود که باتری شارژ و خالی (قابل استفاده برای باتری‌های شارژشونده) می‌شود، پیش از اینکه عملکرد به زیر حد انتظار برسد.

ماندگاری:

مدت زمانی که باتری می‌تواند بدون استفاده در قفسه یا فروشگاه سالم بماند.

طول عمر:

مدت زمان تا پیش از افت عملکرد باتری؛ چه استفاده شده چه استفاده نشده.

دما:

عملکرد اکثر باتری‌ها با تغییر دما کاهش می‌یابد. بهتر است که باتری انتخاب کنید که با کمی تغییر دما عملکرد آن افت نکند.

شیمی باتری:

تولیدکنندگان مختلف از شیمی مختلفی برای ساخت باتری استفاده می‌کنند. بعضی از آنها ممکن است از مواد سمی استفاده کنند و بعضی دیگر هنگام شارژ یا خالی شدن، گازهای خطرناکی تولید می‌کنند. بهترین موارد آنهایی هستند که سازگار با محیط زیست باشند.

هزینه و اندازه:

هزینه باتری یکی از مهمترین عوامل هنگام بررسی باتری است. قطعاً وقتی می‌خواهیم یک ربات ۲۰۰ هزار تومانی بسازیم، نمی‌خواهیم ۳۰۰ هزار تومان برای باتری هزینه کنیم. از طرف دیگر، اندازه و وزن باتری مهم است. نمی‌توانیم یک باتری با وزن ۴.۵ کیلوگرم به یک ربات کواد کوپتر اضافه کنیم یا یک باتری به طول نیم متر را با یک ربات کوچک قابل حمل ترکیب کنیم. تناسب اندازه و وزن باتری با بدنه ربات و عملکرد آن خیلی مهم است. به خطر بسپرید هر قدر باتری سنگین تر باشد وزن کل رباتتان بیشتر شده و برای حمل آن انرژی بیشتری از باتری مصرف خواهد شد.

عمق تخلیه:

این مقیاس اندازه گیری، میزان عمیق تخلیه باتری را نشان می‌دهد. به عنوان مثال، ۴۰٪ عمق تخلیه به این معنی است که ما ۴۰٪ باتری را استفاده کرده‌ایم و اگر ظرفیت باتری ۱۰۰٪ باشد، ۶۰٪ باقیمانده است. لازم به ذکر است که بدانید اکثر باتری‌ها برای تخلیه ۱۰۰٪ طراحی نشده‌اند. پس باتری را تا ته خالی نکنید، چون طول عمر آن کاهش پیدا می کند.

مقاومت داخلی:

تمام باتری‌ها یک مقاومت داخلی دارند که بر وضعیت شارژ آن‌ها تأثیر می‌گذارد. با افزایش مقاومت داخلی، باتری گرمای بیشتری تولید می‌کند و ثبات حرارتی کاهش می‌یابد و بر کارایی باتری تأثیر می‌گذارد.

اثر حافظه باتری:

که به عنوان اثر باتری تنبل نیز شناخته می‌شود؛ معمولا در برخی از باتری‌های قابل شارژ (به خصوص باتری‌های نیکل کادمیوم) یافت می‌شود. اگر باتری وقتی کاملاً خالی نشده است، شارژ شود، به نوعی نقطه تخلیه قبلی را به یاد می‌آورد و هر زمان که میزان شارژ به آن نقطه خاص رسید، نیاز به شارژ پیدا می‌کند. مثلاً، اگر باتری تا ۵۰٪ خالی شود و شما آن را شارژ کنید، دفعات بعدی، دیگر زیر ۵۰٪ کار نمی‌کند و حتی زیر این میزان شارژ هم نخواهد شد. پس باتری ها خیلی ناز نازی و حساس هستند نه بایستی بگذارید تا ته خالی شوند و نه وقتی نصفه و نیمه خالی شدند سریع آن ها را به شارژر بزنید.

هیچ باتری ایده‌آلی وجود ندارد که در هر شرایطی کار کند. براساس عوامل بالا باتری متناسب با ربات خودتان را انتخاب کنید. اگر کمکی خواستید زیر همین مقاله نظر بگذارید ما به شما کمک می کنیم.

صفر تا صد باتری

باتری یا پیل الکتریکی :

باتری ها به عنوان منبع تولید انرژی الکتریکی از واکنش های شیمیایی استفاده می‌کنند و می‌توانند توان لازم برای دستگاه‌های قابل حرکت با به اصطلاح پرتابل یا دستگاه‌هایی را که نیاز دارند بعد از قطعی برق شهری همچنان روشن بمانند، تامین کنند.

در ابتدا با کلمات و اصطلاحات مخصوص باتری ها  آشنا می‌شویم :

مقاومت داخلی  باتری (IR) :

با گذشتن جریان از باتری، مقاومت کوچکی در باتری شکل می‌گیرد که مقدار جریان را محدود می‌کند و  تلفات جریان را به صورت گرما از باتری دفع می‌کند که این اتفاق باعث گرم شدن باتری می‌شود. استفاده‌ی بیشتر از باتری و انجام واکنش های شیمیایی درونی باعث می‌شود مقدار این مقاومت بیشتر شود تا جایی که جریان باتری تا حد زیادی کاهش پیدا می‌کند، در این حالت باتری کاملا دشارژ شده است.

ضریب تخلیه باتری (C) :

ضریب تخلیه باتری حداکثر میزان جریانی که به صورت مداوم می‌توانیم از باتری بکشیم را نشان می‌دهد .هر چه میزان این ضریب بالاتر باشد باتری بزرگ تر و سنگین تر خواهد شد. در بعضی باتری ها میزان ضریب شارژ را هم به صورت جداگانه با ضریب  (C) نشان می‌دهند.

برای محاسبه این جریان باید از عبارت زیر استفاده کنیم :

حداکثر جریان مداوم مجاز = ظرفیت باتری (Ah)  ×C

برای بالاتر بردن عمر باتری همیشه از ضریب تخلیه کمتری از مقدار نوشته شده بر روی باتری استفاده می‌کنند و به طور متوسط همیشه اندازه نیمی از این مقدار، از باتری جریان می‌کشند.

ظرفیت باتری :

یکی از مهم ترین ویژگی باتری ها ظرفیت باتری است که میزان جریان در طول زمان را نشان می‌دهد. ظرفیت باتری، برای باتری های متوسط و کوچکتر بر اساس میلی آمپر ساعت (mAh) و برای باتری های بزرگتر بر اساس  آمپرساعت  (Ah) نشان داده می‌شود. برای مثال یک باتری با ظرفیت ۱۰۰۰میلی آمپر ساعت می‌تواند به مدت ۵ ساعت جریان ۲۰۰ میلی آمپری را تامین کند.

انرژی باتری :

میزان انرژی باتری را با واحد وات ساعت نمایش می‌دهند و در روی باتری آن را درج می‌کنند که مقدار آن به صورت زیر محاسبه می‌شود :

ظرفیت باتری (mAh ) /۱۰۰۰ ×ولتاژ باتری (V) = انرژی قابل ذخیره در باتری (w)

خود دشارژی ( self discharge ) :

باتری ها با توجه به ساختار خود و واکنش های شیمایی، به صورت خود به خودی بدون اینکه از آنها استفاده کنیم بعد از مدتی شارژ خود را از دست می دهند ، به این اتفاق خود دشارژی می گویند.  باتری های قابل شارژ دارای خود دشارژی بالاتری هستند و بعد از مدت کوتاه تری به صورت خود بخودی دشارژ می شوند. این زمان را در انواع باتری ها مختلف به صورت جدول نشان می دهند.

اثر حافظه (Memory Effect):

در باتری های نیکل هیدرید فلز (NiMH)و باتری نیکل کادمیو (NiCd) پدیده ای به نام اثر حافظه وجود دارد که به این صورت است: اگر این باتری ها را در حالی که دشارژ کامل نشده اند شارژ کنیم، ظرفیت آنها به مقداری که شارژ داشته اند دچار افت ظرفیت می شوند . برای مثال یک باتری نیکل کادمیوم را در نظر بگیرید که ۱۰% شارژ دارد اگر این باتری را در این حالت در  شارژر قرار دهیم مقدار ۱۰%  ظرفیت خود را از دست خواهد داد .

بعضی از شارژر های هوشمند با دشارژ کامل باتری و دوباره شارژ کردن آن از ابتدا این اثر مخرب را از بین می برند.

توان وزنی و توان حجمی باتری  :

مقدار انرژی ذخیره شده در باتری در مقدار حجم باتری را اصطلاحا توان حجمی باتری  می گویند و واحد آن به صورت وات ساعت بر لیتر  (Wh/L)  نشان داده می شود که برای باتری های مختلف مقدار متفاوتی دارد.

توان وزنی باتری هم  مقدار انرژی ذخیره شده بر مقدار وزن به صورت وات ساعت بر کیلوگرم  (Wh/Kg) نشان داده می شود که هر دو آنها یعنی توان وزنی و توان حجمی را برای چند نوع باتری در نمودار زیر آورده ایم که می توانید برای انتخاب باتری مناسب از آن استفاده کنید.

باتری ها را به طور کلی به دو دسته تقسیم می کنیم :

۱- باتری های غیر قابل  شارژ  :

این باتری ها در اندازه  ، ساختار و استاندارد های مختلفی تولید می شوند و یکبار مصرف هستند و قابلیت شارژ مجدد ندارند. انواع مختلفی از ساختار این نوع باتری های در ادامه آورده شده است .

باتری روی کربن (Zinc–carbon) :

در این باتری از روی (Zinc) به شکل قوطی به عنوان کاتد و از کربن (carbon)  به عنوان آند استفاده می شود . این باتری ها قیمت پایینی دارند و برای استفاده های عمومی مورد استفاده قرار می گیرند.

باتری قلیایی یا آلکالاین (Alkaline) :

این باتری ها بر خلاف باتری های  روی کربن  بجای اسید از مواد قلیایی یا بازی استفاده می کنند .  از عناصری مثل دی اکسید منگنز (Manganese dioxide) و روی (Zinc)  در ساختار آنها استفاده شده است و می توانند بسیار بهتر از باتری های کربن روی عمل کنند. برای مثال نسبت به باتری های کربن روی ظرفیت بالاتری تولید می کنند و همینطور خود دشارژی (self-discharge) بسیار کمتری دارند.

باتری روی هوا  (Zinc–air) :

این باتری ها از واکنش شیمایی فلز روی (Zinc)  و هوا، تولید الکتریسیته می کنند و برای باتری های کوچک مثل باتری های ساعت و سمعک ها استفاده می شوند . ولتاژ تولیدی این باتری ها از نظر تئوری ۱.۶۵ است ، اما عملا ولتاژ این باتری ها به ۱.۴  ولت  می رسد.

باتری های لیتیوم دی اکسید منگنز (lithium–manganese dioxide) :

این باتری ها که بیشتر به صورت باتری های سکه ای در بازار موجود هستند با توجه به ساختار خود می توانند اختلاف پتانسیل ۳V  را تولید کنند.  اما از مشخصات جالب توجهی که دارند می توان به مقاومت داخلی  و خود دشارژی پایین و توان وزنی بالا اشاره کرد که برای استفاده ی جریان پایین در مدت زمان طولانی در حجم کوچک، گزینه بسیار خوبی هستند. برای مثال به عنوان نگهدارنده زمان یا به اصلاح (Backup)  استفاده ی زیادی از آنها می شود .

۲- باتری های قابل شارژ(Rechargeable battery):
باتری های قابل شارژ برای این طراحی شده اند که بتوان آنها را بعد از دشارژ شدن دوباره شارژ کرد .  این باتری ها به خاطر اینکه قابلیت شارژ دارند از نظر اقتصادی و همینطور از نظر محیط زیستی مناسب هستند که انواع آن را مورد بررسی قرار می دهیم .

باتری های لیتیوم یون (Li-ion) :

باتری های لیتیوم یون نسبت به دیگر باتری های مرسوم مانند نیکل کادمیوم، توان وزنی و توان حجمی بالاتری دارند. این باتری ها  از حرکت یون های لیتیوم که در مواقع دشارژ شدن از کاتد به آند  و در زمان شارژ از آند به کاتد در حرکت هستند بهره می برند و می توانند نسبت به دیگر باتری ها توان و جریان بالایی تولید کنند . کاربرد این نوع باتری در دستگاه های قابل حمل مانند گوشی های تلفن همراه و… است.

در شکل بالا به نوع  شماره گذاری باتری بر اساس سایز باتری توجه کنید .
باتری های لیتیوم پلیمر (LiPo):
این باتری ها مشابه باتری های لیتیوم یون بوده با این تفاوت که از الکترولیت پلمیر جامد  مانند اکسید پلی اتیلن (PEO)   و پلی آکریلونایتریل (PAN)  و متیل متاکریلات (PMMA)  استفاده می کنند.
ساختار سبک تر از نوع لیتیوم یون دارند و  انعطاف بالایی دارند  و همینطور نسبت به نوع لیتیوم یون ۲۰ درصد وزن کمتری دارند. میزان خود دشارژی این باتری ها نسبت به انواع  لیتیوم یون پایین تر است اما مانند انواع لیتیوم یون نیاز به مدار جانبی برای حفاظت از خود دارد.

باتری های نیکل کادمیوم (NiCd) :

این باتری ها که از اکسید نیکل و کادمیوم بهره می برند و ولتاژ ۱.۲ V   تولید می کنند، می توانند جریان بالایی را در خروجی داشته باشد .  اما به خاطر وجود فلز سنگین کادمیوم و ملاحظات محیط زیستی دیگر تولید نمی شوند و با باتری ها نیکل هیدرید فلز جایگزین شده اند ، البته باید این مورد را در نظر گرفت که در این باتری ها اثر حافظه وجود دارد و همینطور نکات دیگری که در مورد آن ها می توان نوشت این است که این باتری ها خود دشارژی (self-discharge) بالاتری نسبت به دیگر باتری ها دارند اما  از سرعت شارژ و توان وزنی و توان حجمی خوبی بهره می برند .

باتری های نیکل هیدرید فلز ( NiMH) :

باتری های نیکل هیدرید فلز شباهت زیادی به باتری های نیکل کادمیوم دارند با این تفاوت که در ساختار این باتری ها از فلز سمی کادمیوم استفاده نمی شود. ولتاژ کاری آنها و همینطور جریان دهی بالایی دارند و می توان آن ها را با جریان بالایی شارژ کرد . همینطور توان وزنی و توان حجمی بالایی که دارند این باتری ها را  بهترین گزینه برای دستگاه هایی که به جریان بالا نیاز دارند تبدیل کرده است برای مثال در برخی خودرو های هیبریدی از این نوع باتری ها برای ذخیر انرژی استفاده می شود .

باتری خشک (sealed acid) :

 این باتری ها  که از جمله اولین باتری های ساخته شده می باشند از صفحات سربی و  ماده الکترولیت تشکیل شده است . به صورت پک های چند سلولی  وجود دارند که ولتاژ هر سلول آن ۲V  است . این باتری ها در مقایسه با باتری های دیگر قیمت پایین تری دارند اما توان وزنی و توان حجمی کمتری هم  تولید می کنند  و نسبت به تغیرات دما حساسیت بیشتری دارند .

درشکل های زیر مقادیری که در بالا توضیح داده شد بر روی تصاویر باتری توضیح داده شده است .

تعداد سلول های باتری :

در بعضی موارد از باتری ها به صورت پک های چند عددی استفاده می شود (مانند شکل بالا) در اینجا تعداد باتری ها به صورت ضریبی از S  یا به صورت ضریبی از واژه cell آورده می شود برای مثال در شکل  بالا  به صورت ۲S بر روی باتری درج شده است . نکته ی دیگری در این مورد این است که می توانیم از روی ولتاژ باتری های پک شده تعداد سلول ها را بدست آوریم ، برای مثال در شکل بالا می بینیم که بر روی پک باتری ولتاژ آن ۷.۴ V   آورده شده است با توجه به نوع باتری  که لیتیوم پلیمر و ولتاژ هر  سلول آن ۳.۷V  است  و یک تقسیم ساده به تعداد ۲ سلول که در بالا ذکر شده است خواهیم رسید .

سلول بندی و نحوه سیم کشی باتری هایی مانند شکل بالا را هم بررسی می کنیم. برای مثال باتری مشاهده می کنیم که از دو کابل و کانکتور مجزا برای شارژ و دشارژ باتری استفاده شده است که به صورت زیر در این کانکتورها سیم کشی شده است .

باتری ها عموما به صورت اندازه های استاندارد تولید شده و مورد استفاده قرار می گیرند. این استانداردها بیشتر موارد مربوط به باتری های غیر قابل شارژ و باتری هایی است که برای شارژ باید از دستگاه جدا شده و در شارژر ثانویه قرار بگیرند . این استاندارد ها در سال ۱۹۰۷  توسط موییه ملی استاندارد آمریکا (ASNI) ایجاد شده و تا به امروز مورد استفاده قرار می گیرند که در زیر برخی از  آنها آورده شده است .

نحوه ی کار با مولتی متر

یکی از ترمینال ها (پایین ترین ترمینال) که با علامت COM مشخص شده، به معنای پایه مشترک (منفی) است و در همه اندازه گیری ها باید پراب مشکی رنگ به این ترمینال متصل باشد.
ترمینال بعدی (ترمینال وسط) با علامت VΩmA مشخص شده و وقتی می خواهید، ولتاژ،اهم (مقاومت) و جریان های کوچک در حد میلی آمپر را اندازه گیری کنید، باید پراب قرمز رنگ را به این ترمینال متصل کنید.
ترمینال سوم با علامت 10A مشخص شده است. وقتی می خواهید جریان های نسبتاً بزرگی در حد 500 میلی آمپر تا 10 آمپر را اندازه گیری کنید، باید پراب قرمز رنگ را از ترمینال VΩmA جدا کنید و به ترمینال سوم یعنی 10A وصل کنید. توجه داشته باشید که مولتی متر بالا فقط قابلیت اندازه گیری، جریان DC (مستقیم) را دارد و نمی تواند جریان های متناوب را اندازه گیری کند.
حداکثر جریانی که مولتی متر بالا می تواند اندازه گیری کند، 10 آمپر است و اگر جریانی بیشتر از این از دستگاه عبور کند، دستگاه خواهد سوخت.
اکنون به معرفی قسمت های مختلف کلید سلکتوری می پردازیم.
به کلیدی که در وسط مولتی متر قرار گرفته و قابلیت چرخش دارد، کلید سلکتوری می گوییم. با چرخاندن این کلید سلکتوری می توانید انتخاب کنید که قصد اندازه گیری چه کمیتی را دارید. در تصویر زیر، رنج کمیت های مختلف مشخص شده است.


البته اگر دستگاه شما با مولتی متر بالا فرق دارد، کافیست این علائم اختصاری را بدانید تا بتوانید با هر مولتی متری کار کنید.

روش اندازه گیری ولتاژ ثابت با ولت متر:
کلید سلکتوری روی مولتی متر را آنقدر بچرخانید که روی محدوده ولتاژ ثابت قرار گیرد. از آنجایی که قصد داریم تا ولتاژ یک باتری کوچک را اندازه گیری کنیم پس باید کلید سلکتوری روی مقدار 20 قرار گیرد (البته می توانید کلید سلکتوری را روی 2000m هم قرار دهید.)

همانطور که می بینید پراب قرمز رنگ به ترمینال VΩmA و پراب مشکی به ترمینال COM وصل شده. آنگاه در سمت دیگر پراب قرمز رنگ را به قطب مثبت باتری و پراب مشکی رنگ را به قطب منفی وصل کرده ایم و عدد 1.5 روی نمایشگر مولتی متر نشان داده شده است. اگر جای پراب قرمز و مشکی را در باتری جابجا وصل کنید، عدد 1.5- (منفی) نمایش داده می شود.

نکته: جهت اندازه گیری ولتاژ همیشه بایستی ولت متر را به صورت موازی در مدار قرار دهید. فرضاً اگر قصد دارید ولتاژ روی یک مقاومت الکترونیکی را اندازه گیری کنید، کافیست در حالتی که برق به آن مدار وصل است، پراب های ولت متر را روی 2 پایه مقاومت الکترونیکی قرار دهید تا ولتاژ روی مقاومت به شما نشان داده شود.

توجه: حتماً زمانی که دارید ولتاژ یک عنصر الکترونیکی را روی یک مدار اندازه گیری می کنید، بایستی برق آن مدار وصل باشد.

روش اندازه گیری جریان با آمپر متر:

فرض کنید که در مدار زیر، قصد داریم که جریان عبوری از این ال ای دی های خطی را اندازه گیری کنیم. در این مدار 3 ال ای دی خطی تختِ یک متری قرار گرفته است.

کلید سلکتوری را آنقدر بچرخانید تا به محدوده جریان ثابت برسد. فرض می کنیم که نمی دانیم این مدار چه جریانی می کشد، پس کلید سلکتوری را روی بالاترین مقدار یعنی 10 قرار می دهیم و پراب قرمز رنگ را به 10A متصل می کنیم در صورتی که اعداد نامفهمومی (مثل 1 یا 0) در صفحه نمایش ظاهر شود، یعنی رنج جریان را بیش از حد بالا در نظر گرفته اید، آنگاه باید کلید سلکتوری را روی گزینه های دیگری مثل 200m یا 20m قرار دهید و پراب قرمز رنگ را هم به ترمینال ورودی VΩmA وصل کنید.
ز آنجایی که آمپرمتر بصورت سری در مدار قرار می گیرد، پس سیم مثبت ورودی به مصرف کننده ها را قطع می کنیم و آمپرمتر را با ال ای دی ها سری می کنیم، مانند تصویر زیر:

نکته: آمپر متر همیشه بصورت سری در مدار قرار می گیرد.

توجه : در صورتی که مولتی متر بصورت صحیح در مدار گیرد، ال ای دی های خطی در مدار بالا روشن می شوند. و مقدار جریان عبوری در صفحه نمایش نشان داده می شود.

آموزش لحیم کاری

یکی از کارهایی که افراد خبره به آن علاقه دارند لحیم کاری است ، اما بسیاری از ما با فنون صحیح آن آشنا نیستیم ، به راحتی می توانید این مهارت را به رزومه حرفه ای خود اضافه کنید .در اينجا با چگونگی اين کار آشنا شده و با هم دست به کار می شويم.

لحيم کاری چيست؟

هويه (ابزار لحيم کاری) دارای يک نوک فلزی بود ه که به شدت داغ می شود. داريم درباره دمای حدودا ۸۰۰ درجه
فارنهايت ( ۴۲۶ درجه سانتيگراد) حرف می زنيم. البته در يک هويه خوب، خودتان می توانيد دما را تنظيم کنيد. کار هويه
منتقل کند. وقتی منطقه (PCB) اين است که گرما را به چيزهايی نظير سيم، پايه ترانزيستور و پدهای روی مدار چاپی
مورد نظر به اندازه کافی گرم شد، لحيم روی آن قرار می گيرد. اگر قصد داريد لحيم کاری را ادامه بدهيد، بهتر است که به
۴۰ دلاری ۲۰ تا ۳۰ وات خريداری کنيد. به اين ترتيب، وسيله ای – جای يک هويه ارزان قيمت ۱۵ دلاری يک هويه ۳۰
که می خريد برايتان ماندگار می شود و می توانيد در کارهای مختلف از آن استفاده کنيد. علاوه بر اين، می توانيد روی
دمای هويه هم کنترل داشته باشيد. همچنين، هويه های اسلحه مانندی نيز در بازار وجود دارند اما از آن ها تنها بايد در
تعمير کابل های ضخيم استفاده کنيد و هيچ گاه آن ها را روی مدار چاپی به کار نبريد. زيرا نوکشان دارای ولتاژ زيادی است
که می تواند به قطعات الکترونيکی حساس آسيب وارد کند.

لحيم يک سيم نازک است که معمولا دور يک قرقره پيچيده شده و از آلياژهای مختلف فلز ساخته می شود. وظيفه سيم لحيم
متصل کردن اجزای مختلف به يکديگر است. اين اجزاء ممکن است انواع و تعداد گوناگونی داشته باشند، اما در مباحت
الکترونيک کامپيوتر در ۶۰ درصد موارد قلع و در ۴۰ درصد سرب هستند. همچنين، لحيم های بدون سرب هم وجود دارد،
آن ها کمتر است. اين موضوع بدان معنا است « خيسی » اما اين لحيم ها برای ذوب شدن به دمای بالاتری نياز داشته و ميزان
که برای کار کردن با آن ها نياز به هويه بهتری داريد و همچنين کندن آن ها نيز کار سخت تری است. لحيم های بدون سرب
برای محيط زيست بهتر هستند و مزايای ديگری نيز دارند و تقريبا به همان شيوه لحيم های معمولی کار می کنند.

داخل سيم ماده ای به نام مغزی وجود دارد. مغزی باعث پاک شدن اکسايش موجود شده و سطح درگير در فرآيند ذوب را
تميز می کند. در کاربردهای الکترونيک، می توانيد از لحيم های کولوفان-هسته/کولوفان-مغزی استفاده کنيد. لحيم های
اسيد-مغزی در سرب کاری مورد استفاده قرار می گيرد. اسيد می تواند به اجزای حساس روی مدار چاپی آسيب وارد کند.

بسياری ا ز افرادی که تا کنو ن ا ز هويه استفاد ه نکرده اند، می ترسند که به تجهيزات آسيب برسانند، اما مهم تر از آن
خطری است که خود شخص را تهديد می کند. هويه به دمای بسيار بالايی می رسد.خود لحيم هم يک فلز گداخته است. حتما عينک ايمنی بر چشم گذاشته و مراقب لباس های گشاد و موهای خود باشيد. همچنين، مراقب انگشتانتان هم باشيد. کار بهتر
اين است که از دستکش استفاده کنيد. سيم لحيم ممکن است حاوی سرب باشد. بنابراين، پس از لحيم کاری دست های خود را
با دقت بشوييد. همچنين بسيار مهم است که محيط کارتان دارای تهويه مناسب باشد زيرا بخار ناشی از کولوفان، در صورت
استشمام، به ريه ها آسيب می رساند. عقل سليم و تهيه تدارکات مناسب از همه چيز با اهميت تر است. احتياط لازم را به
خرج دهيد تا مشکلی برايتان ايجاد نشود.

تميز کردن و قلعی کردن نوک هويه

هويه بايد از هر لحيمی پاک باشد تا بتواند گرما را به خوبی هدايت کند. هويه پس از اينکه در معرض هوا قرار
می گيرد، اکسيده شده و تبديل به عايق گرما می شود. نياز داريم که گرما به خوبی هدايت شود تا بتوانيم اجزای مختلف را به
سرعت و سهولت به يکديگر لحيم کنيم. کثيف بودن نوک باعث می شود که مجبور شويد هويه را برای مدت طولانی تری
نگه داريد و اين مسئله ممکن است باعث آسيب رسيدن به مدار چاپی شود. يعنی چيزی که هيچ کس خواهان آن نيست. يک
اسفنج مرطوب برداريد و وقتی هويه به طور کامل داغ شد، نوک آن را به آرامی روی اسفنج بکشيد تا لحيم های قديمی از
رويش برداشته شوند. نوک هويه بايد تميز و درخشان باشد و يا دست کم، به اين حالت نزديک شود.

پس از آن، قصد داريم نوک هويه را ( قلعی ) کنيم. اين کار از نوک هويه محافظت کرده و اجازه می دهد که گرما به شکل

بهتری به لحيم جديد منتقل شود. به دقت مقدار کمی از لحيم تازه را روی هويه داغ قرار دهيد به طوری که نوک هويه با
لحيم پوشيده شود. اگر اين کار را به درستی انجام داده باشيد، نوک هويه براق می شود. به محض آنکه نوک هويه قلعی شد،
می توانيد اجزای مورد نظرتان را به يکديگر لحيم کنيد. پس از هر چند بار اتصال، هويه رو مجددا تميز و قلعی نماييد.
همچنين، پس از پايان کار نيز نوک هويه را تميز کنيد. اين عمل باعث افزايش عمر دستگاه شما می شود. به اين ترتيب، يک
هويه مرغوب سال ها برايتان کار خواهد کرد.

Joining Parts

اتصال قطعات

هويه را در دستی که به آن مسلط هستيد قرار داده و سيم لحيم را با دست ديگر بگيريد. وقتی دو قطعه را به يکديگر لحيم
می کنيد، بايد هويه را روی محل اتصال آن دو قرار دهيد. هويه را چند ثانيه همان جا نگه داشته، سپس لحيم را زير نوک
هويه گذاشته و به وسيله هويه، سيم لحيم را به مدار چاپی فشار دهيد (به تصوير فوق مراجعه کنيد. نشان گر ماوس سيم لحيم
را نشان می دهد). هويه را يک تا دو ثانيه در همين وضعيت نگه داشته و هر چقدر سيم لحيم نياز بود وارد کنيد. زمان مکث

هويه ممکن است بر اساس نوع کار، موارد کاربرد و قطر لحيم متفاوت باشد. بنابراين لازم است که دستورالعمل را به دقت
مطالعه کرده و تصاوير را بررسی کنيد تا تصويری از نتيجه نهايی در ذهن داشته باشيد.

اين قسمت اهميت زيادی دارد. اول سيل لحيم ر ا خارج کرده و هويه ر ا چند ثانيه ديگر همان جا نگه داريد. اين باعث
می شود که لحيم همچنان به ذوب شدن ادامه داده و اتصال به خوبی برقرار شود. سپس، می توانيد هويه را خارج کنيد. کل
اين فرآيند نبايد بيشتر از ۵ ثانيه طول بکشد. در حالت عادی، ۳ تا ۴ ثانيه کافی است.

چند ثانيه صبر کرده و به لحيم دست نزنيد. لحيم به سرعت سرد می شود اما حرکت دادن يا فوت کردن اتصال باعث خراب
شدن آن می شود. يک اتصال نامرغوب لحيم ظاهری شبيه به اکسايش، بيش از حد تيره و دانه دانه دارد. همچنين ممکن
است توپی از لحيم روی منطقه اتصال باقی بماند. يک اتصال خوب بايد دارای ظاهر صاف و يکدست بوده و طرفين آن
مقعر باشند. اتصال خوب شبيه يک توپ برآمده نخواهد بود، بلکه ظاهری مسطح خواهد داشت.

تفاوت بین RMS با True-RMS

تفاوت بین RMS با True-RMS در میترها چیست؟

هر دو نوع دستگاه دارای قابلیت اندازه‌گیری ولتاژ و جریان‌های AC با شکل موج سینوسی خالص هستند. اما تفاوت آن‌ها در قابلیت اندازه‌گیری ولتاژ و جریان‌های AC با شکل موج‌های غیر سینوسی است. در این حالت دستگاه‌های True RMS به‌درستی اندازه‌گیری انجام می‌دهند اما دستگاه‌هایی که با متد RMS عمل اندازه‌گیری را انجام می‌دهند، در اندازه‌گیری خطای قابل‌توجهی خواهند داشت.

RMS چیست؟

RMS یا Root Mean Square در معنای لغوی به معنی جذر متوسط مربع است، یعنی چنانچه ولتاژ اندازه‌گیری شده توسط یک مولتی متر RMS برابر ۲۰۰ ولت باشد، در واقع ولتاژ پیک برابر ۲۰۰*۱٫۴۱۴ = ۲۸۲٫۸ ولت است و مولتی متر “ولتاژ مؤثر” آن یعنی ۲۰۰ ولت را نمایش داده است.
مالتی مترهای RMS از تکنیک محاسبه‌ی میانگین ریاضی برای محاسبه ولتاژ و جریان AC استفاده می‌کنند که این روشش تنها برای شکل موج سینوسی خالص و متقارن پاسخ صحیح می‌دهد و برای شکل موج‌های دیگر دارای خطای نامعینی خواهد بود.

۰۰۱

شکل موج سمت چپ، یک ولتاژ/جریان سینوسی خالص و متقارن می‌باشد. این شکل موج مربوط به برق شهر می‌باشد.
شکل موج سمت راست، یک ولتاژ/جریان سینوسی نامتقارن است که می‌تواند شکل موج یک اینورتر، کنترلر های فن،، دیمرها، منابع تغذیه، موتورهای صنعتی، پمپ‌ها، کانوایرها و بسیاری دیگر از تجهیزات دیگری که در صنعت استفاده می‌شوند. به‌عبارت‌دیگر جز برق شهر مابقی ولتاژ/جریان‌هایی که در صنعت اندازه‌گیری می‌شوند، فاقد شکل موج سینوسی خالص می‌باشند.
برای اندازه‌گیری دقیق مقدار ولتاژ/جریان AC، نیاز به میتر True RMS می‌باشد، این دسته از میترها به‌صورت دقیق مقدار مؤثر پارامتر موردنظر را اندازه‌گیری می‌کنند، لذا معمولاً در محاسبه و نمایش تأخیر بیشتری نسبت به میترهای RMS دارند.
در جدول زیر خطای اندازه‌گیری در شکل موج‌های غیر سینوسی توسط مولتی مترهای میانگین‌گیری(Averagee Responding) را مشاهده می‌کنید. لذا از این مولتیمتر ها تنها در شکل موج‌های سینوسی خالص استفاده کنید.جدول تفاوت بین RMS و True RMS

جدول تفاوت بین RMS و True RMS

در کلیپ زیر نیز تفاوت بین RMS با True-RMS در دستگاه‌های مولتی‌متر شرح داده‌شده است. این کلیپ با زیرنویس فارسی می‌باشد.

blob:https://www.aparat.com/80caceb6-bc59-40ad-b2f7-4ac443ba4980

معرفی و کاربرد دوره PLC logo آراد الکترونیک

PLC   مخفف Programable logic controller  به معنی کنترل کننده های منطقی برنامه پذیر می باشد که برنامه نوشته شده توسط کامپیوتر را از کامپیوتر به کنتاکتور ها یا رله ها توسط مدار رابط یا اینتر فیس انتقال میدهد و طبق برنامه ذکر شده دستگاه ها را راه اندازی و کنترل می نمایید. از PLC می توان در انواع دستگاهها و كارخانه ها استفاده كرد . مثلاً برای اتوماسیون خطوط تولید كار خانه ها ، ایجاد فرآیند اتوماتیك و پیچیده در دستگاههای مختلف صنعتی و همچنین طراحی BMS می توان از PLC استفاده نمود.PLC ها مشخصه‌های فراوانی دارند ولی پركاربردترین آنها عبارت است از : تعداد ورودی و خروجی دیجیتال و آنالوگ، تعداد تایمر، تعداد شمارنده، تعداد رله های كمكی، حجم حافظه قابل برنامه ریزی ، سرعت اجرای دستورات .

بخشی از سر فصل های این دوره:

·         طراحی انواع مدارهای فرمان و قدرت و پیاده سازی به صورت عملی

·         شبیه سازی مدارهای فرمان و قدرت در نرم افزار EKTS

·         بررسی انواع موتورها و حافظت آن ها

·         طراحی تایمر در مدارات فرمان

·         طراحی مدارهای دو موتور با استفاده از تایمر

·         طراحی مدارپرس با استفاده از تایمر

·         طراحی مدار ستاره مثلث

·         و…

دوره آموزشی  PLC در مرکز آموزش آراد الکترونیک  با مدت زمان  28ساعت برگزارمی گردد.

معرفی و کاربرد دوره میکروکنترلر AVR آراد الکترونیک

دنياي جالب و شگفت انگيز ميكروكنترلرها علاقه مندان بي شماري را در سراسر دنيا به خود جذب كرده است . میکروکنترلرها در حقیقت کامپیوترهای کوچکی هستند که اکثر امکانات کامپیوترهای معمولی را در مقیاس کوچکتر دارا می باشند و برای کارهای کنترلی به عنوان یک قطعه از یک سیستم به کاربرده می شوند .

يكي از خانواده هاي بسيار پرطرفدار ميكروكنترلرها ،‌ ميكروكنترلر AVR ساخت شركت ATMEL مي باشد . اين ميكرو ،‌ در بازار ايران بسيار شناخته شده و استفاده از آن در پروژه هاي مختلف مرسوم مي باشد .

هم اكنون دانش آموزان ، دانشجويان ، مهندسين و توليد كنندگان در عرصه هاي گوناگون براي اجراي طرح ها و نظريات خود از آن استفاده مي نمايند .  شما نيز مي توانيد با يادگيري مفاهيم آنها ، طرح ها و ايده هاي ذهني خود را در حوزه سخت افزار كامپيوتر ، الكترونيك ، روباتيك ، مكانيك ، كنترل ، مهندسي پزشكي  و …… پياده سازي نماييد.

از دیدگاه بازار کار ، میکروکنترلر AVR به عنوان بیس و پایه بسیاری از میکروها شناخته می شود و تسلط در این حوزه لازمه یادگیری و کسب مهارت در سایر میکروکنترلرها می باشد .

میکروکنترلر AVR مقدماتی

در دوره میکروکنترلر AVR مقدماتی مرکز آموزش آراد الکترونیک ، دانشجو با مفاهيم ميكروكنترلرها و دنياي گسترده آن ها آشنا مي شود . همچنين ميكروكنترلر AVR به صورت كامل معرفي و  زبان برنامه نويسي C و كامپايلر CodeVision مورد بحث و بررسي قرار مي گيرد . دانشجو مي تواند با گذراندن اين دوره وارد دنياي پردازش شده و توانايي لازم جهت انجام پروژه هاي ساده و متوسط را كسب نمايد . بررسي و راه اندازی واحد هاي IO ، TIMER ، Interrupt ، ADC ، SPI و USART بخشي از محتواي آموزشي اين دوره را تشكيل مي دهد . مدت زمان دوره مذکور 50 ساعت می باشد . در دوره مذکور دانشجویان با انجام پروژه های متعدد و راه اندازی المان های جانبی به صورت عملی به کسب مهارت می پردازند .

AVR پیشرفته

دوره AVR پیشرفته ، دوره ای است که در آن دانشجویان توسط میکروکنترلر AVR  کار با تجهیزات پیشرفته از جمله ماژول GSM ، ارسال و دریافت SMS ، راه اندازی ماژول GPS ، اتصال کیبورد کامپیوتر به میکرو ، راه اندازی آی سی تقویم و ساعت ، راه اندازی LCD گرافیکی ، ساخت سیگنال ژنراتور و … را می آموزند .

لازم به ذکر است که این دوره نیز به صورت کاملاً عملی برگزار می گردد و دانشجویان با استفاده از سخت افزارهای آموزشی مرکز ، به کسب مهارت می پردازند . مدت زمان دوره مذکور 32 ساعت می باشد .